على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
924
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كه او سوار و ماهر بسوارى است . تفرس ( tafarros ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دريافت بفراست و زيركى و ادراك و فهم و هوشيارى . تفرسخ ( tafarsox ) م . ع . فرو نشستن سردى و تب . و زايل شدن غم و اندوه . تفرش ( tafarroc ) م . ع . بال باز كردن مرغ و گستردن آن و به خواهش فرود آمدن بر چيزى . تفرش ( tafrec ) ا . خ . پ . بلوكى از كوهستان قم و اكنون جزء ايالت عراق مىباشد . تفرشح ( tafarcoh ) م . ع . پايها را فراخ و گشاده نهادن شتر ماده وقت دوشيدن . تفرع ( tafarro ' ) م . ع . بربر چيزى شدن . و شاخ بر زدن . و سيدهء قومى را بزنى خواستن . و بسيار شاخ شدن درخت . و بر آمدن بر قوم . و در آمدن در آنها . و بيرون آمدن از چيزى . تفرعن ( tafar'on ) م . ع . زشتخوى شدن و ستمكار گرديدن . تفرعن ( tafar'on ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مانستن بفرعون در تكبر و ستم . تفرغ ( tafarroq ) م . ع . پرداختن از كارى و فراغت كردن خود را بجهة كارى يق تفرغت كذا . تفرغه ( tafraqe ) و ( tafreqe ) ا خ . پ . شهرى در چين . تفرق ( tafarroq ) م . ع . تفرق تفرقا و تفراقا : پراكنده گرديد و پريشان شد و جدا گرديد . و در اصطلاح طب تفرق اتصال زخم و جراحت . تفرقة ( tafreqat ) م . ع . فرق الشيئ تفريقا و تفرقة : پراكنده و جدا جدا كرد آن چيز را . مر . تفريق . تفرقع ( tafarqo ' ) م . ع . بانگ آمدن از انگشتان بخمانيدن . تفرقه ( tafreqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جدائى و برياش و پراكندگى . و تفرقه انداختن : جدائى انداختن و پراكنده و متفرق نمودن و برياش انداختن . تفرك ( tafarrok ) م . ع . شكستگى پيدا گرديدن در كلام و رفتار يق تفرك فلان اذا تكسر فى كلامه . تفرنق ( tafarnoq ) م . ع . تباه گرديدن . و بلند شدن گوش . تفروق ( tofruq ) ا . ع . خوشهء خرما . تفرى ( tafarri ) م . ع . شكافته شدن يق تفرى الليل من صبحه . و برآمدن و روان گرديدن چشمه . تفريب ( tafrib ) م . ع . تنگ نمودن زن بدوا كس خود را . تفرية ( tafreyat ) م . ع . كفانيدن چيزى را . تفريث ( tafris ) م . ع . بر جگر حيوان زنده زدن . تفريج ( tafrij ) ا . ع . گشادن . و بردن . و دور كردن اندوه . و پير شدن . تفريح ( tafrih ) م . ع . شادمانه كردن . تفريح ( tafrih ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرح و خوشى و عيش و تماشا و تفرج و گشت و لهو و بازى . تفريحا ( tafrihan ) م . ف . پ - مأخوذ از تازى - براى بازى و تفرج و تماشا و گشت و گذار و بطور لهو و لعب . تفريخ ( tafrix ) م . ع . چوزه بر آوردن مرغ و بيضه . و از دل بدر رفتن ترس و بيم . و ترسيدن و رعبناك شدن و سست گرديدن يق فرخ القوم اى ضعفوا و صاروا كالفراخ . و فرخ الزرع : بخوشه نزديك گشت كشت و نو گياه بر آورد . تفريد ( tafrid ) م . ع . فقيه و گوشه گرفتن و كرانه گزيدن . تفريدن ( tafridan ) ف م . پ . بريان كردن و كباب كردن و برشته كردن . تفريز ( tafriz ) م . ع . جدا نمودن و قطع كردن كارى بر كسى . تفريس ( tafris ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يعنى فارسى كردن مانند تعريب كه عربى كردن است و عبارت است از اينكه لفظ غير فارسى را خواه تازى باشد و يا جز آن فارسى كردن و موافق قواعد زبان فارسى تصرفات چند در آن نمودن مثل آنكه مصدر باب تفعيل را كه بر وزن فعال بالفتح باشد فارسيان در آن تصرف كرده بكسر مىخوانند و وقار و دمار و وداع و رواج و خراج را وقار و دمار و وداع و رواج و خراج بكسر فامى گويند و همچنين است حذف تاى مفاعلة در مانند مدارات و مواسات و محاكات و محابات كه مدارا و مواسا و محاكا و محابا مىخوانند و بعضى الفاظ مضموم الفاء مانند صندوق و زنبور را مفتوح مىخوانند و نيز از همين قبيل است كه تاى آخر بعضى كلمات مانند خدعة و خدشة و كلمة و خزانة و خطبة را به هاى غير ملفوظ بدل كرده و خدعه و خدشه و كلمه و خزانه و خطبه مىگويند و از اين جهة است كه ما اين الفاظ فارسى شده را فارسى مىنويسيم ولى قيد مىكنيم مأخوذ از تازى و يا زبان ديگر و نيز ازين قبيل است كه الف ساكن ما قبل آخر كلمه را بياى مجهول بدل مىكنند و اعتماد را اعتميد و تنقاد را تنقيد مىگويند . تفريش ( tafric ) م . ع . فرش گستردن جهة ديگرى . و سنگ گستردن در صحن خانه